Հայ բանաստեղծ Միսաք Մեծարենցը ծնվել է 1886թ.-ին առևտրականի ընտանիքում, սովորել է հայրենի գյուղի Մեսրոպյան վարժարանում, ապա՝ Սվազի
Արամյան
դպրոցում
(1894-96) և
Մարզվանի
«Անատոլիա»
գիշերօթիկ
քոլեջում
(1896-1901)։ 1902–ին ընտանիքի
հետ
տեղափոխվել
է
Կ.Պոլիս,
որտեղ
մինչև
1905–ը
սովորել
է
Ղալաթիայի
Կեդրոնական
վարժարանում։
Ուսումն
ընդհատել
է
սաստկացող
հիվանդության
պատճառով։
Գրել սկսել է 1901–ից։ 1903–ից տպագրվել է պարբերական մամուլում։ Աշխատակցել է արևմտահայ շատ հրատարակությունների՝ «Մասիս»,
«Հանրագիտակ»,
«Արևելյան
մամուլ»,
«Լույս»,
«Սուրհանդակ»,
«Մանզումեի
էֆքյար»,
«Բյուզանդիոն»:
Աշակերտական
տարիներին
չափածո
փորձերը
հավաքել
է
«Բաբախումներ»
ձեռագիր
տետրում։
Կենդանության
օրոք`
1907–ին,
Կ.Պոլսում
լույս
է
տեսել
Մեծարենցի
բանաստեղծությունների
երկու
ժողովածու՝
«Ծիածան»,
«Նոր
տաղեր»։ Մեծարենցի գրական
ժառանգությունը
բաղկացած
է
ավելի
քան
130 քնարական
ոտանավորից,
շուրջ
մեկ
տասնյակ
արձակ
բանաստեղծություններից
ու
պատմվածքից
և
մի
քանի
գրական–քննադատական
հոդվածներից,
որոնցում
շարադրել
է
իր
ստեղծագործական
սկզբունքները,
պաշտպանվել
թշնամական
քննադատությունից։
Մ.Պեշիկթաշյանից և Պ.Դուրյանից հետո Մեծարենցը նոր աստիճանի բարձրացրեց արևմտահայ պոեզիան, արտացոլեց դարասկզբի թուրքահայ կյանքի բարդ և հակասական պայմաններում ապրող ու տառապող
առաջավոր
անհատի
հարուստ
ներաշխարհը։
Ընդդիմանալով
սուլթանական
ռեակցիային,
ազգային
և
սոցիալական
ճնշմանը՝
Մեծարենցը
ստեղծեց
մարդասիրական
խոհերով,
կյանքի
ու
բնության
հերոսի
կերպար,
արտահայտեց
դեմոկրատական
խավերի
երազանքը
արտադրության
ու
ներդաշնակ
աշխարհի
մասին։
Մեծարենցը բնության լավագույն երգիչներից է հայ պոեզիայում։ Բնության աստվածացումը նրան հանգեցրել
է
յուրօրինակ
պանթեիստական
ըմբռնումների
(«Ինր
արբեցությամբ...»)։ Մեծարենցի աշխարհայացքի
ու
ստեղծագործության
բնորոշ
կողմերից
մեկը
նրա
մարդասիրությունն
է,
որն
ունի
որոշակիորեն
արտահայտված
դեմոկրատական
բովանդակություն։
Հակադրվելով
անկումային
գրականության
«անմարդկային
անձնաբանությանը»`
Մեծարենցը
գտնում
էր,
որ
բանաստեղծի
կոչումը
պետք
է
լինի
սիրո,
գթության
և
անձնազոհության
քարոզը։
Նրա
քնարական
հերոսը
երազում
է
«անանձնական
ուրախություն»,
որը
նա
պետք
է
պարգևի
բոլոր
կենդանի
էակներին
և,
առաջին
հերթին`
«պարզ
մարդերուն՝
գեղջուկներուն
ու
բանվորին»
(«Տո՛ւր
ինձի,
Տե՛ր...»,
«Ըլլայի,
ըլլայի»
բանաստեղծաշարը)։ Մեծարենցը իր մի շարք երկերում
կերտել
է
արևմտահայ
գյուղի
կյանքի
և
աշխատանքի
հովերգական
պատկերներ
(«Ջրտուք»,
«Որթին
տերևը»,
«Տկճորին
երգը»)։
Մեծարենցի բանաստեղծական արվեստը շատ կողմերով
կապված
է
դասական
ռոմանտիզմի
և
սիմվոլիզմի
հետ։
Նա
արևմտահայ
պոեզիայում
առաջ
քաշեց
բանաստեղծական
պատկերի
կառուցման
նոր
եղանակներ,
ընդգծեց
բառի
փոխաբերական
իմաստը,
կատարելության
հասցրեց
ոտանավերի
ձևերը։
Սակայն,
ընդհանուր
առմամբ,
Մեծարենցը
հեռու
է
մնացել
սիմվոլիզմի
անհատապաշտական
բովանդակությունից
և
ուրբանիստական
թեմատիկայից։
Նրա
ստեղծագործության
վրա
մեծ
ազդեծություն
են
թողել
հայ
միջնադարյան
պոեզիան
և
ժողովրդական
բանահյուսությունը։
Մեծարենցի
ստեղծագործությունն
իր
հերթին
ներգործել
է
արևմտահայ
և
արևելահայ
պոեզիայի
վրա,
հատկապես
բնության
պատկերների
յուրացման,
մարդու
և
բնության
փոխհարաբերության
գեղարվեստական
մեկնաբանության
հարցում։
Միսաք Մեծարենցը մահացել է 1908-
ին թոքախտից:
